Journalistiek en Nieuwe Media

Door docenten
Waarom computers deze clown willen knuffelen, maar jij liever niet

Waarom computers deze clown willen knuffelen, maar jij liever niet

Geplaatst door

Om de betekenis van beeld te begrijpen is veel meer nodig dan een combinatie van betekenissen. Vaak gaat het om verbanden met achterliggende kennis. Mensen leggen die verbanden beter dan computers. Analyse van een eenvoudig plaatje maakt dat duidelijk.

De foto hierboven komt van een blog van BBC Radio 4. Daarin maakt professor Rayan Calo (Washington University) duidelijk wat het verschil is in menselijke intelligentie en artificiële intelligentie. Hij zegt: "Een computer die de betekenis van het plaatje probeert te achterhalen, zal denken: "clown = leuk + knuffel = leuk + gratis = leuk; 3 x leuk = halen die knuffel." 

Hoe komt het dat geen mens zal overwegen bij deze clown een knuffel te gaan halen? Wie beeld begrijpt, moet niet alleen de vormen kunnen onderscheiden en de betekenis kennen van de afzonderlijke elementen als "clown", "hug", "deur", "muur". Hij moet ook de betekenis erachter kennen: de connotatie. Dat zijn al die flarden kennis die we meekrijgen in onze culturele achtergrond. En daarin, zo zegt Calo, schiet artificiële intelligentie tekort. Een korte analyse maakt duidelijk hoe complex de kennis is, die nodig om het bovenstaande plaatje te kunnen duiden en je niet in een donker hol de strot te laten afsnijden door deze als clown verklede seriemoordenaar. 

Denkfout
De eerste denkfout van de computer is dat clowns leuk zijn. Clowns zijn leuk bedoeld, maar ze zijn dat zelden. En ze zijn niet alleen niet-leuk. Naast de onschuldige, dommige, luidruchtige en niet-leuke figuur die we kennen van kinderpartijtjes, heeft zich een ander type clown ontwikkeld. De clown als vermeende dader in zedenzaken, de clown die schietend met een machinegeweer een bank binnenvalt en vooral de onberekenbare, gruwelijke engerd die met kettingzagen en messen figureert in horrorfilms als Poltergeist, It of Gacy.* De lijsten van "scary movies with clowns" op internet zijn lang. Doordat we dat type clown kennen, wordt ook Ronald McDonald en zelfs clown Bassie griezelig. Er vindt transfer plaats van kenmerken van het ene type clown naar het andere. Leer dat een computer maar eens.

Donkere ruimte
Maar er is natuurlijk meer. De deuropening en de muur achter de clown mogen voor een computer neutrale achtergrondelementen zijn, voor mensen zijn ze dat niet. Wij denken: "donker = niet goed". En veel belangrijker: we herkennen de betonnen muur als onderdeel van een bunker. Een gebouw dat doorgaans op verlaten plekken staat, naar urine stinkt en zelden gebruikt wordt om te knuffelen. = niet goed.

Hoe sterk die achtergrond werkt, wordt duidelijk als we de clown vervangen door een onschuldig meisje. Wie voor een knuffel met haar mee naar binnen gaat, zal merken dat ze in een flits een glimmend scheermes tevoorschijn haalt. Of dat ze scherpe wolfstanden ontbloot, terwijl bloed langs haar mondhoek sijpelt.

* Lees over clowns vooral ook het blog van Peter BurgerDeze post verscheen eerder op Koets Beeld Blog


 

Plaats een reactie

Name (required)

E-mail (required)

Een avatar? Ga naar www.gravatar.com

Onthoud mij
Hou me op de hoogte van reacties